โซนอาร์ตจตุจักร โครงการ 7: ซื้องานศิลป์จากศิลปินตัวจริงยังไงให้ไม่โดนหลอก

ตลาดนัดจตุจักรแบ่งพื้นที่ออกเป็น 27 โครงการ และไม่ใช่ทุกโครงการที่ขายของแบบเดียวกัน ถ้าคุณมาเพื่อหางานศิลปะจริง ๆ จุดหมายคือ โครงการ 7 ซึ่งเป็นโซนที่กำหนดไว้สำหรับงานศิลปะและแกลเลอรีโดยเฉพาะ ส่วนงานหัตถกรรมทำมือจะกระจายอยู่ที่โครงการ 8 ถึง 11 ถัดออกไป ความต่างนี้สำคัญ เพราะภาพแต่งบ้านที่เห็นวางกองขายเป็นตั้งตามทางเดินหลายจุดในตลาดส่วนใหญ่เป็นภาพพิมพ์ผลิตซ้ำ ไม่ใช่งานที่ศิลปินลงมือวาดเอง

โครงการ 7 เป็นบูธและแกลเลอรีขนาดเล็กของศิลปินท้องถิ่นจำนวนมาก หลายรายเปิดขายมานานหลายสิบปี มีตั้งแต่ประติมากรรมชิ้นเล็ก ภาพวาดผนังขนาดใหญ่ ไปจนถึงงานหลายร้อยแบบให้เลือกเดินดู เส้นทางที่จำง่ายที่สุดคือเข้าทาง Art Street ซอย 1 ใกล้ประตู 2 (Gate 2) ซึ่งเป็นที่ตั้งของแกลเลอรี Art and Furious จากนั้นเดินลึกเข้าไปที่ซอย 3 และซอย 4 ซึ่งเป็นที่อยู่ของแกลเลอรีที่มีชื่อในโซนนี้ ถ้ามาจาก MRT กำแพงเพชร หรือ MRT สวนจตุจักร ทางออกฝั่งตลาดจะพาเดินเข้าโซนนี้ได้ไม่ไกลนัก

เส้นแบ่งระหว่างงานต้นฉบับกับภาพพิมพ์โหลไม่ได้ดูจากราคาป้ายอย่างเดียว แต่ดูจากตัวชิ้นงานตรงหน้า งานที่ศิลปินลงมือวาดจริงจะมีร่องรอยที่ภาพพิมพ์เลียนแบบได้ยาก และวิธีที่แน่นอนที่สุดคือถามคนขายตรง ๆ ว่าวาดเองหรือพิมพ์ ศิลปินตัวจริงในโครงการ 7 มักตอบได้ทันทีและเล่าที่มาของงานได้

• เอียงภาพดูจากด้านข้างในแสง จะเห็น เนื้อสีที่นูนขึ้นและร่องรอยพู่กัน (brushstroke) ซึ่งภาพพิมพ์บนผ้าใบเรียบจะไม่มี
• เทียบภาพที่ดูเหมือนกันสองชิ้น ถ้าเป็นงานวาดมือจะมีความต่างเล็ก ๆ เสมอ ถ้าเหมือนกันเป๊ะทุกเส้นคือพิมพ์
• ถามว่าใช้สื่ออะไร ศิลปินจริงจะบอกได้ เช่น Popkapi Art ระบุชัดว่าเป็นสีอะคริลิกบนผ้าใบ
• ดูว่าศิลปินอยู่กับงานไหม โครงการ 7 มีนักวาดภาพเหมือน (portrait) และภาพล้อ (caricature) ที่วาดสดต่อหน้าคุณได้เลย
• ขอดูงานชิ้นอื่นในสไตล์เดียวกัน ถ้าเป็นเจ้าของฝีมือจริงจะมีคลังงานให้ดูหลากหลาย

ที่ต้องพูดให้ชัดคือ ภาพพิมพ์ไม่ใช่ของหลอกลวงในตัวมันเอง มันเป็นทางเลือกที่ถูกต้องและราคาถูกกว่าสำหรับคนที่แค่อยากได้ภาพเติมผนังคอนโดให้ไม่โล่ง ประเด็นอยู่ที่ การรู้ว่าคุณจ่ายเงินให้อะไร ไม่ใช่จ่ายราคางานต้นฉบับไปกับภาพพิมพ์ที่หาซื้อได้ทั่วไป ถ้าคนขายเลี่ยงไม่ตอบว่าวาดเองหรือพิมพ์ นั่นคือสัญญาณให้เดินดูเจ้าอื่นต่อ

เรื่องราคาเป็นจุดที่ควรตั้งความคาดหวังให้ตรง งานต้นฉบับที่วาดด้วยมือมีราคาสูงกว่าภาพพิมพ์อย่างมีนัยสำคัญ และแตกต่างกันมากตามขนาด เทคนิค และตัวศิลปิน ภาพเล็กวาดสดกับภาพผ้าใบขนาดใหญ่ที่ใช้เวลาเป็นสัปดาห์อยู่คนละช่วงราคากันโดยสิ้นเชิง จึงไม่มีตัวเลขตายตัวที่จะระบุได้ล่วงหน้า ควรสอบถามราคาจริงกับศิลปินในวันที่ไป เพราะราคาปรับเปลี่ยนได้ตลอด (ณ ช่วงเวลาที่เขียน)

เคล็ดลับภาคปฏิบัติคือ อย่าเพิ่งรีบตัดสินใจซื้อในวันนั้น แต่ให้ ขอ IG หรือ Line ของศิลปินก่อนเดินออกจากบูธ เพราะโครงการ 7 เปิดแค่เสาร์อาทิตย์ ถ้ากลับไปวัดพื้นที่ผนังคอนโดแล้วค่อยสั่งก็ยังทันเสมอ เวลาคุยงานสั่งทำ ควรตกลงขนาด สื่อที่ใช้ และกรอบเวลาส่งงานให้ชัดตั้งแต่แรก และถ้าเป็นภาพใหญ่ให้ถามเรื่องการจัดส่งไว้ล่วงหน้า จะได้ไม่ต้องหิ้วผ้าใบขนาดเมตรกลับบ้านเองท่ามกลางคนแน่นในตลาด

เพื่อให้เริ่มเดินได้จริง นี่คือแกลเลอรีและศิลปินที่มีตัวตนยืนยันได้ในโครงการ 7 พร้อมตำแหน่งและช่องทางติดต่อ ถือเป็นแผนที่ตั้งต้น ไม่ใช่การรับรองสไตล์งานของใคร รสนิยมเป็นเรื่องส่วนตัวที่ต้องไปดูของจริงเอง และเพราะบูธในตลาดนัดจตุจักรมีการย้ายที่ได้ ควรตรวจสอบตำแหน่งและเวลาเปิดล่าสุดก่อนไปทุกครั้ง

ทั้งสามเจ้านี้เป็นเพียงหมุดตั้งต้นบน Art Street ในโครงการ 7 ระหว่างซอย 1 ถึงซอย 4 เท่านั้น ยังมีบูธศิลปินอีกจำนวนมากที่ไม่มีหน้าร้านออนไลน์แต่ฝีมือดีและคุยงานสั่งทำได้ วิธีที่ดีที่สุดคือเผื่อเวลาเดินทั้งโซนแบบไม่รีบ ทักถามศิลปินตรง ๆ และเก็บช่องทางติดต่อของคนที่งานถูกใจไว้ทุกเจ้าก่อนกลับ