จองคอนโดใหม่หมอชิตแล้วขอยกเลิก เงินจองคอนโดได้คืนไหม รู้สิทธิ์ก่อนเซ็น

ตอนคุณเดินเข้าห้องขายของคอนโดไฮไรส์แถวกำแพงเพชร–หมอชิต แล้วตัดสินใจ 'จอง' พนักงานมักพูดรวมเงินหลายก้อนเป็นก้อนเดียวว่า 'วางไว้ก่อน' แต่ในทางกฎหมายมันไม่ใช่ก้อนเดียวกันเลย โดยทั่วไปคุณจะจ่ายสามอย่าง คือ เงินจอง (ก้อนแรกที่จ่ายเพื่อกันห้อง), เงินทำสัญญา (จ่ายวันเซ็นสัญญาจะซื้อจะขาย) และเงินดาวน์ (ผ่อนเป็นงวดระหว่างก่อสร้าง) จุดที่ชี้เป็นชี้ตายเรื่องได้เงินคืนคือ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 378 ผู้ประกอบการมีสิทธิริบได้เฉพาะ 'เงินมัดจำ' เท่านั้นในฐานะเบี้ยปรับ ส่วนเงินจองและเงินอื่นที่ไม่ใช่มัดจำต้องคืนให้ผู้บริโภค ขณะที่เงินดาวน์ถือเป็นส่วนหนึ่งของการชำระราคา ไม่ใช่เงินที่วางไว้ให้ริบ

คำถามว่าได้คืนหรือถูกริบ ไม่ได้ตัดสินที่ว่าคุณ 'เสียดายเงิน' แค่ไหน แต่ตัดสินที่ว่า 'ใครเป็นฝ่ายผิดสัญญา' แยกง่าย ๆ เป็นสองค่าย ค่ายแรกคือผู้ซื้อผิดเอง เช่นเปลี่ยนใจเฉย ๆ ไปเจอห้องถูกใจกว่าที่โครงการอื่นแถวลาดพร้าวหรืออารีย์ แล้วขอถอนตัว กรณีนี้ถ้าเงินก้อนที่วางไว้ถูกระบุเป็นมัดจำ ผู้ประกอบการมีสิทธิริบตามมาตรา 378 ได้ ค่ายที่สองคือฝ่ายผู้ขายผิดหรือเหตุที่ผู้ซื้อควบคุมไม่ได้ เช่นโครงการสร้างไม่เสร็จตามกำหนด ผิดแบบผิดสเปก หรือคุณยื่นกู้สินเชื่อกับธนาคารแล้วไม่ผ่าน กรณีเหล่านี้ผู้ซื้อมีเหตุผลตามกฎหมายที่จะเรียกเงินคืน

กรณีศุภาลัย ริวา แกรนด์ ผู้บริโภคจ่ายเงินจอง มัดจำ และดาวน์รวม 473,200 บาท แต่กู้สินเชื่อไม่ผ่านเพราะธุรกิจกระทบจากโควิด-19 บริษัทยืนยันจะยึดทั้งหมด ขณะที่อีกคดีหนึ่งผู้ซื้อวางเงิน 765,000 บาท และศาลพิพากษาให้คืน 565,000 บาท — สองเรื่องนี้เป็นภาพว่าผลจริงมักลงเอยตรงไหน ไม่ใช่การรับประกันว่าคุณจะได้เท่าไหร่

ข่าวดีคือคุณไม่ได้เผชิญหน้าโครงการด้วยมือเปล่า ตามประกาศ สคบ. ธุรกิจการขายห้องชุดที่มีการจองถูกกำหนดให้เป็น 'ธุรกิจที่ควบคุมสัญญา' และมีสัญญามาตรฐาน คือ สัญญาจะซื้อจะขายห้องชุด อ.ช.22 ซึ่งมีทั้งหมด 10 ข้อ แปลว่าเงื่อนไขไม่ได้ปล่อยให้ผู้ขายเขียนตามใจทั้งหมด นอกจากนี้ยังมีร่างประกาศคุมสัญญาจองของ สคบ. ที่กำหนดว่าหากผู้ซื้อกู้สินเชื่อไม่ผ่าน ผู้ประกอบการต้องคืนเงินจองให้ แต่ต้องบอกตามตรงว่าสมาคมอาคารชุดไทยคัดค้านว่าเป็นภาระเกินควร ดังนั้นอย่าเพิ่งเหมาว่าเงื่อนไขนี้อยู่ในใบจองทุกโครงการแล้วโดยอัตโนมัติ

1. อ่านใบจองและร่างสัญญาให้ครบก่อนวางเงิน อย่าเซ็นเพราะพนักงานเร่ง โดยเฉพาะช่วงโปรโมชั่นตลาดนัดจตุจักรที่คนแน่นและบรรยากาศกดดัน
2. มองหาข้อความ 'กู้ไม่ผ่านคืนเงินเต็มจำนวน' เป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าไม่มีให้ขอเพิ่มและให้เจ้าหน้าที่เซ็นกำกับ
3. ตรวจว่าเงินแต่ละก้อนถูกระบุว่าเป็น 'เงินจอง' หรือ 'เงินมัดจำ' เพราะป้ายชื่อนี้ชี้ขาดเรื่องการริบ
4. เก็บสำเนาใบจอง ใบเสร็จ และเอกสารทุกฉบับไว้ตั้งแต่วันแรก
5. ถ่ายรูปหน้าเอกสารและข้อความโฆษณาโครงการไฮไรส์ย่านกำแพงเพชรที่ใช้ตัดสินใจไว้ด้วย

ถ้ายกเลิกแล้วโครงการแถวหมอชิตยืนยันไม่คืน อย่าเพิ่งยอมและอย่าเพิ่งขึ้นเสียง สิ่งแรกคือรวบรวมหลักฐานให้ครบ ได้แก่ ใบเสร็จ สัญญา ใบแจ้งหนี้ หลักฐานการยื่นกู้และผลปฏิเสธจากธนาคาร รวมถึงภาพถ่ายความเสียหายหรือข้อความโฆษณา จากนั้นค่อยเดินเข้าช่องทางร้องเรียนอย่างเป็นทางการ เอกสารที่ครบตั้งแต่ต้นคือสิ่งที่ทำให้เรื่องเดินได้เร็ว เพราะเจ้าหน้าที่ต้องเห็นว่าคุณจ่ายอะไรไปเท่าไหร่และผิดสัญญาตรงไหน